Vermaken en vermaakt worden

Roel Oostra

Hommo Hof

Vermaken en vermaakt worden

Alles verandert, dat weten we nu zo langzamerhand wel, maar dan zijn wij hier nog in Drachten voorzien van De Lawei, onze schouwburg, een rots in de cultuur. Als alle zalen uitverkocht zijn, dan hebben we het over 1700 gasten, zeg maar gemiddeld twee van de drie niet uit de plaats Drachten, maar uit de omliggende regio.

Sinds 16 jaar wordt dit hele complex gerund door Stef Avezaat, plus nog een titel drs., maar dat hoeft niet te worden vermeld, alsof dat niet relevant zou zijn. Waar de naam Avezaat vandaan komt, daar heeft hij zich niet in verdiept. Wel vermeldenswaard is zijn loopbaan, dat zeker, maar om nu een helder overzicht te krijgen is niet zo simpel. Het begint bij gymnasium Bêta en ergens onderweg wordt het ook Alpha. Het gaat van werktuigbouw naar pedagogiek, hij studeerde er in af. Veel heeft hij gehad aan het leren van mime. Ja, mime, de taal van het gebaar, je kunt je verstaanbaar maken in veel culturen. En zo ging het, met twee vrienden trok hij door heel Afrika, ze traden op en hadden succes. Gebaren die iedereen herkent en er de humor van in ziet, volkshumor, de truc van de zwevende dode, jongleren, pantomime, circustechniek, alles op een heel toegankelijk niveau, van dorp naar dorp. Terug in Nederland was er een ontmoeting met Joop van der Ende, er volgde de oprichting van Vis à Vis, nu gevestigd in Almere. Het is een mengeling van cabaret en toneel, breed opgezette grappen. Verzin het maar. Er moest een snelweg gebouwd worden, maar een garage met een Fiat 500 stond in de weg. Dan bouwen we de snelweg erover heen. Aldus kijkt het publiek naar de perikelen rond een Fiat 500 met daar overheen het razende snelverkeer. Zo kan het dus ook, een loopbaan waar alles mogelijk is. Hij acteerde zelf,  naast de zakelijke dingen, dat kan gaan tot het rijden van vrachtwagens, Of er nu psychologie bij komt of bouwkunde. Mensen willen vermaakt worden en artiesten waren er om te vermaken. Ze droegen voor, uit het hoofd, en je onthoudt het beter als de tekst op rijm staat. Maar ook later werd toneel geschreven. In de eerste helft van de vorige eeuw was er een levendige toneel cultuur, met veel modern werk, gespeeld door acteurs die hun vak in alle uithoeken beheersten. Maar hoe bekwaam ook, zij speelden toneel, waren vaak niet die zij speelden. Er komt veel aanbod langs, tussenpersonen proberen voorstellingen in De Lawei onder te brengen, en Avezaath probeert voorstellingen naar zijn theater te brengen. Veel cabaret is er in ons landje, we lachen wat af, de grappen knallen in hoog tempo de zaal in en vaak zijn ze hard, waar Stef niet afkerig van is. Hij ratelt een reeks namen van cabaretiers op en wij moeten toegeven dat we die namen niet allemaal kennen. Levendig, snel, moet het zijn, een ouderwets toneelstuk is niet denkbaar. Wat is eigenlijk vermaak, en wie vermaakt. Of je nu wilt of niet, je ontkomt niet aan de vraag wat humor is. Als je al een antwoord weet, zou dat dan dezelfde uitleg zijn als een halve eeuw geleden? Maar niet alles is lach of ontroering. Er zijn bedrijven die een zaal huren voor een nader contact met hun mensen en hun klanten. Een flinke horeca afdeling, De Hopper, is daarbij heel belangrijk. Ook zijn er theatercolleges, bijvoorbeeld door de gebroeders Anker over advocatuur, André Kuiper over wel heel veel ruimte om zo’n aardbolletje. Meer is welkom, je zou van Robbert Dijkgraaf wel eens willen horen hoe Einstein met een voorsprong van honderd jaar kon vertellen dat er ergens een zwart gat moet zijn. Ook hier verandering, cultuur blijft cultuur, maar wat voor een generatie cultureel is, kan een vloek zijn voor de vorige lichting. Er was een tijd dat er toneel geschreven werd, lang geleden al zoals Shakespeare, Gijsbrecht van Aemstel. Klassiek toneel, de Vos Reinaert, Beatrijs, er waren scholen waar dit onderwezen werd. Het werd een genre dat de tand des tijds niet kon doorstaan. De breuk kwam hard aan, en wel in de vorm van de actie tomaat. Van een gevierd, uitstekend acteur, werd ineens gevonden dat het maar niks was, dat, wat hij deed uit de tijd was. Gaandeweg werd het losser, minder toneelmatig, het publiek van nu kan niet meer stil zitten, men wil interactie beleven. De schouwburg is er voor iedereen, het selecteren van optredens kan geldgedreven zijn, maar het ook gaan om louter entertainment. Of de mensen een spiegel voor houden. Het blijft onder het motto cultuur, alle veranderingen ten spijt. Er komt publiek uit alle categorieën en leeftijden, zo ongeveer van 2 tot 16 jaar, van 16 tot 18 jaar en zo verder. Een constante factor is nog steeds de Matthäus Passion, ofschoon ook De Johannes Passion opduikt in programma’s. Nu bijvoorbeeld valt te constateren dat de belangstelling voor de musical terug loopt. Niet aldus Stef Avezaat, hij loopt vooruit, recht zo die gaat.

 

Posted in