Het verleden dichtbij

Roel Oostra

PAKEPRAAT.oud worden

PAKEPRAAT.klimaat

Hommo Hof

Het verleden dichtbij

In Gorredijk werd in 1887 de eerste steen gelegd voor de bouw van een lagere school. Het was geen half werk, volgens een ontwerp van de Gemeente architect Jacobus Anthonie Meessen. Het werd, en is nog, een monumentaal pand, inmiddels verheven tot nationaal monument, waardoor het gevrijwaard is voor lieden met neigingen tot slopen.

Wel is er sprake van een toegevoegde waarde door het aanbrengen van een lift. Bij de bouw daarvan kwam aan het licht dat tussen vloer en plafond overal turf is aangebracht voor isolatie. De decibellen van de kinderen van toen deden kennelijk niet onder voor die van nu. Bovendien moest men zuinig zijn op de warmte van turven die wel gestookt werden. Het pand is eigendom van de gemeente Opsterland.

Tot 1955 werd er les gegeven, er komen nog wel eens uit nostalgie mensen die er school gingen. De school sfeer is hier en daar nog aanwezig, een schoolbord dat hoog en laag kan hangen, echte schoolbanken, met inktpotjes, kroontjes pennen, leien en griffels, vloeren trappen alles nog authentiek. Foto’s van kinderen in de klas, armen netjes over elkaar, plus de meester. Ook een foto met een joodse leerling. Ze kwam niet terug uit Auschwitz. In 1961 was er het begin van een oudheidkamer voor cultureel erfgoed. Doel: het oude te behouden, de dingen die binnen kwamen, gevonden, geschonken, alles wat zo’n beetje kon aanlopen. Nu is men doende alles digitaal vast te leggen, een database van een collectie die de geschiedenis van de streek vrij volledig vertegenwoordigt. Het begon als Streekmuseum en is nu Museum Opsterlân. We krijgen een rondleiding door Jacqueline Verhoef, zij is de enige vaste kracht, voor 20 uur, voor het overige wordt alles gerund door vrijwilligers, nu 36, en het mogen er best meer zijn. Mooie vondsten zijn er. Een Neanderthaler verloor zo’n 100.000 jaar geleden in de buurt van het Koningsdiep ( toen nog een kronkelend riviertje) zijn vuistbijl , en die werd gevonden in 1939, door amateur archeoloog Hein van der Vliet uit Lippenhuizen. Stenen, stenen in alle maten, soorten, kleuren, structuren. Een kanjer van een mammoet tand, wel wat gortig als je er van uit gaat dat zo’n dier vegetariër was.Arm en rijk, twee verschillende werelden, die in de Opsterlandse geschiedenis echter ook dicht bij elkaar liggen. Adellijke en patricische grootgrondbezitters in Beetsterzwaag woonden slechts enkele kilometers verwijderd van de arme arbeiders op veen en land. Museum Opsterlân vertelt het verhaal van de rijke families. Met hun familieverbanden, mooi ingerichte huizen en posities in het openbaar bestuur. Maar ook over het goede dat zij met hun rijkdom in Opsterland wisten te realiseren. Bij de sluis in Gorredijk kwamen handels en vaklieden. De Vlecke Gorredijk groeit uit tot een belangrijk handelscentrum. De handel brengt ook welstand. De talrijke fraaie gevels in het centrum herinneren daar nog steeds aan. In het museum is ook van alles te zien over de vervening. Er is een hut gebouwd van turf. Klein, die turven, ze komen uit Duitsland. In dat bouwsel een tafereel van de veenontginning, hoe de zogeheten beul klaarstaat de turven op maat af te hakken. De oude gereedschappen die bij de turfwinning gebruikt werden, hangen aan de wand en Brechtje vertelt je over haar leven als dochter van een veenarbeider. Het hele jaar worden exposities en evenementen georganiseerd. En, het zal u niet verbazen, in zo’n fraai school gebouw, heeft het museum een educatie afdeling. Kinderen beleven de historie het mooist door zelf in het museum op ontdekking te gaan. Een speurtocht is beschikbaar. Bij tentoonstellingen wordt regelmatig een toepasselijk educatief programma ontwikkeld, waarbij scholen begeleid worden door museumdocenten. Zelfs kinderfeestjes kunnen er worden gegeven. Dan is er nog een museumcafé, en nu wij dit schrijven is er een expositie van vlinders van de particuliere vlinder verzameling van de Drachtenaar Hans Bijl, oud onderwijzer onder andere in Lippenhuizen. Blijft nog de vraag waarom wij vanuit Drachten naar Gorredijk moeten gaan om de vlinders van de Drachtenaar Hans Bijl te zien. Antwoord: omdat het zeer de moeite waard is.

Van 16 juni tot en met 25 augustus staat de kunstexpositie “Happy Bee Landscapes” op deagenda. Een kunstexpositie met werk van kunstenaars uit heel Nederland rond het thema “op de bres voor de bij”.

Museum Opsterlân, Hoofdstraat 59, 8401 BW Gorredijk, Openingstijden: dr – vr: 11.00 – 17.00, za – zo: 13.00 – 17.00, www.museumopsterlân.nl

 

Posted in